Petrus Christianus van Bengalen

Illustratie: trouwinschrijving van Petrus Cristiaensz van Bengalen, 1709

‘Petrus Cristiaensz jonge man van Bengalen’ trouwde op 8 december 1709 in Alkmaar met Catharina oftewel Trijntje Eskes uit Deventer. Dat staat in het trouwboek van de Grote Kerk. Petrus was waarschijnlijk afkomstig uit het gebied rond de Golf van Bengalen en door Nederlanders van de Verenigde Oost-Indische Compagnie gekocht om in slavernij te werken.

Nieuwe naam

Of Petrus werkelijk een geboren Bengaal was is niet helemaal zeker, maar er zijn wel belangrijke aanwijzingen voor. Zijn naam bijvoorbeeld. In verschillende teksten wordt hij aangeduid als Petrus Christianus. Nederlanders gaven tot slaaf gemaakte mensen een nieuwe naam, die bijvoorbeeld ontleend kon zijn aan de bijbel. Petrus is zo’n naam. De toevoeging Christianus – christen – duidt erop dat hij op latere leeftijd gedoopt is. In sommige bronnen, zoals zijn trouwinschrijving, is Christianus verbasterd tot Cristiaensz. Het lijkt dan plots alsof Petrus’ tweede naam (‘Cristiaenszoon’) een zogeheten patroniem is en verwijst naar de naam van zijn vader. Soms is Petrus bovendien Pieter geworden. Als ‘Pieter Cristiaensz’ valt Petrus Christianus van Bengalen nauwelijks meer op in de bronnen.

Twee dochters

Hoe en waarom Petrus Christianus naar Alkmaar kwam weten we niet. Maar in Alkmaar was hij een vrij man. Hij trouwde er, en liet er bij een notaris huwelijkse voorwaarden en een testament opstellen. Petrus en zijn vrouw Trijntje gingen eerst in Egmond wonen. Daar moet hun dochter Amerante Jacoba geboren zijn. In juni 1711 verhuisde het stel weer naar Alkmaar, naar de Voordam. In oktober werd hun tweede dochter, Pietertje, in de Grote Kerk gedoopt.

Van Bengalen als achternaam

Ook hoe het verder ging met Petrus Christianus is (nog) niet bekend. Zijn dochters zijn wel terug te vinden. Zij gebruikten ‘Van Bengalen’ als achternaam. Amerante Jacoba beviel in 1726 van een dochtertje, Anna. Het lijkt erop dat Amerante niet getrouwd was met de vader. Bij haar overlijden in oktober 1752 wordt het meisje aangeduid als ‘Anna van Bengale, dogter van Amerantje van Bengalen’. Amerante Jacoba van Bengalen trouwde daarna alsnog.

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Inschrijving van Johanna Jacoba West in het doopboek van de Grote Kerk van Alkmaar: 'Op gedaane Belijdenis is gedoopt, Johanna Jacoba West. Dienstmaagd Van Den Wel.Ed:Ges: Heer Fredrik Van de Wall, & gebooren op de Westkust van Sumatra, In de Oost-Indiën.'

‘Op de Westkust van Sumatra’

Johanna Jacoba West werd op 26 november 1769 gedoopt in de Alkmaarse Grote Kerk. Volgens het doopboek was zij ‘gebooren op de Westkust van Sumatra, in de Oost-Indiën’. Haar aangenomen achternaam – West – verwees ongetwijfeld naar haar geboortegrond, het westen van Sumatra, een eiland dat nu deel uitmaakt van

Detail uit de akte van notaris Adriaan Wentel, 1 februari 1748, met de beschrijving van de confrontatie met de 'vreemdelingen of poepen'.

‘Poepen’ bij Huisduinen

Op een zomermiddag in 1747 raakten gezagsdragers van Huisduinen in een weiland slaags met een groepje arbeiders, ‘meest vreemdelingen of poepen’. ‘Poepen’ was een scheldwoord voor Duitsers. Twee getuigen beschreven de confrontatie op 1 februari van het jaar daarop voor de Helderse notaris Adriaan Wentel. Allemaal baas De Duitsers waren

Illustratie: Afbeelding: Een schoolmeester aan het werk op een prent door Jan Luyken, 1694 (Rijksmuseum Amsterdam).

Twee Franse schoolmeesters

In de late zeventiende eeuw stelde het Alkmaarse stadsbestuur twee Franse schoolmeesters aan. De twee waren hugenoten oftewel Franse protestanten, op de vlucht omdat ze in Frankrijk onder druk werden gezet om zich te bekeren tot het katholieke geloof. Het stadsbestuur van Alkmaar bood hun financiële steun. Franse taalles De