Bohemers

Ilustratie: Afbeelding: Frederik van Bohemen op het Buitenhof in Den Haag. Detail van een schilderij van Pauwels van Hillegaert, 1621-1625 (Rijksmuseum Amsterdam).

In Alkmaar hebben we tot nu toe één Bohemer gevonden. Er is niet veel bekend over immigranten uit Bohemen, een regio in het huidige Tsjechië. Maar tijdens en rond de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) heerste daar veel onrust. Daardoor zijn veel mensen op de vlucht gejaagd.

Onrust in Bohemen

Of die Alkmaarse Bohemer een vluchteling was, dat weten we niet zeker. Maar het zou goed kunnen, want naast de internationale onrust door de Dertigjarige Oorlog waren er ook binnen Bohemen veel problemen. Een groot deel van de bevolking was protestant, maar er kwam een katholieke hertog aan de macht. Dit leidde tot een opstand van de protestantse bevolking. Toen die werd neergeslagen kwam er een einde aan de godsdienstvrijheid in Bohemen. Daarom trokken veel (protestantse) Bohemers weg uit de regio. De bekendste daarvan was de protestantse Frederik V, die heel kort koning van Bohemen was voor hij het land ontvluchtte en als balling in de Nederlandse Republiek kwam wonen.

Jeorgines Hercules

De Bohemer die in Alkmaar terechtkwam, dat was Jeorgines Hercules. Hij trouwde in 1637 in de gereformeerde Grote Kerk met Anna Stuijvesandt. Hij was ‘connector deser stede’. Grote kans dat ook hij zijn thuisland was ontvlucht. Heel misschien was hij wel meegekomen met Frederik V, toen die in 1624 een bezoek aan Alkmaar bracht.

 

 

Afbeelding: Frederik van Bohemen op het Buitenhof in Den Haag. Detail van een schilderij van Pauwels van Hillegaert, 1621-1625 (Rijksmuseum Amsterdam).

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Inschrijving van Johanna Jacoba West in het doopboek van de Grote Kerk van Alkmaar: 'Op gedaane Belijdenis is gedoopt, Johanna Jacoba West. Dienstmaagd Van Den Wel.Ed:Ges: Heer Fredrik Van de Wall, & gebooren op de Westkust van Sumatra, In de Oost-Indiën.'

‘Op de Westkust van Sumatra’

Johanna Jacoba West werd op 26 november 1769 gedoopt in de Alkmaarse Grote Kerk. Volgens het doopboek was zij ‘gebooren op de Westkust van Sumatra, in de Oost-Indiën’. Haar aangenomen achternaam – West – verwees ongetwijfeld naar haar geboortegrond, het westen van Sumatra, een eiland dat nu deel uitmaakt van

Detail uit de akte van notaris Adriaan Wentel, 1 februari 1748, met de beschrijving van de confrontatie met de 'vreemdelingen of poepen'.

‘Poepen’ bij Huisduinen

Op een zomermiddag in 1747 raakten gezagsdragers van Huisduinen in een weiland slaags met een groepje arbeiders, ‘meest vreemdelingen of poepen’. ‘Poepen’ was een scheldwoord voor Duitsers. Twee getuigen beschreven de confrontatie op 1 februari van het jaar daarop voor de Helderse notaris Adriaan Wentel. Allemaal baas De Duitsers waren

Illustratie: Afbeelding: Een schoolmeester aan het werk op een prent door Jan Luyken, 1694 (Rijksmuseum Amsterdam).

Twee Franse schoolmeesters

In de late zeventiende eeuw stelde het Alkmaarse stadsbestuur twee Franse schoolmeesters aan. De twee waren hugenoten oftewel Franse protestanten, op de vlucht omdat ze in Frankrijk onder druk werden gezet om zich te bekeren tot het katholieke geloof. Het stadsbestuur van Alkmaar bood hun financiële steun. Franse taalles De